FON VURGUNUNDA ASIL SORUMLULAR KİMLER, İSTİFALAR YETER Mİ?

Faruk Güzel (E. Hakim)

Bugün konuşmamız gereken mesele bu. Bir kamu görevlisinin koltuğundan kalkmasıyla, o koltukta otururken alınan kararların hesabının verilmesi ayrı mevzular… Ayrılma açıklaması yapılır, birkaç gün isimler tartışılır, sonra gündem değişir. Vatandaşın elinde ise hâlâ cevapsız sorular ve ulaşamadığı birikimi kalır… Bu dosyanın böyle kapanmasına razı olmamalıyız.

11 Kasım itibarıyla bildiğimiz şu: BDDK Başkanı Kavcıoğlu, kendisi ve kurum hakkındaki iddialar üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan görevinden affını istediğini açıkladı. Hakkındaki rüşvet ve soruşturma konusu fonlara yatırım yaptığı yönündeki iddiaları reddediyor. Dolayısıyla ayrılma talebini bir suç itirafı olarak okuyamayız ama bu açıklama, kamuoyuna hesap verme yükümlülüğünü de ortadan kaldırmaz. (Reuters, 11 Kasım 2026.)

Aynı gün, fon soruşturmasında eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı ile Ömer Murat Gülkan ve Ali Paslı’nın tutuklandığı bildirildi. Tutuklama, mahkûmiyet olmasa da soruşturmanın finans sisteminin önemli görevlerinde bulunmuş kişilere uzanması, denetim düzeninin ciddi biçimde sorgulanmasını gerektirir. (CNBC-e/AA, 11 Kasım 2026.)

Ben eski bir yargıç olarak bu dosyada önce şuna bakarım: Kim ne biliyordu, ne zaman öğrendi, hangi yetkiye sahipti ve o yetkiyi nasıl kullandı? Çünkü sorumluluk, parayı cebine koyduğu iddia edilen kişinin hareketleri yanında önlenebilecek bir zararın önlenmemesinde de aranır. Bunun suç mu, idari ihmal mi, yoksa siyasi başarısızlık mı olduğu ise belgeyle ayrıştırılır.

Meselenin büyüklüğünü görelim: SPK’nin 23 Eylül tarihli açıklamasına göre, yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine karar verildi. Bu fonlardaki tekil yatırımcı sayısı 455 bin 758 kişiydi. Bu, bugün herkesin aynı miktarda kaybettiği anlamına gelmiyor. Ama yüz binlerce insanın hesaplarını, ödeme takvimini ve geleceğini etkileyen bir süreçten söz ediyoruz. (SPK, 23 Eylül 2026.)

Uluslararası haberlerde fonların büyüklüğü için 20 milyar doları aşan tutarlar geçiyor. Dikkat: Fonların yönettiği varlık büyüklüğü, çalındığı veya kaybolduğu kanıtlanmış para demek değildir. Kalan varlıkla gerçek zararı birbirine karıştırırsak, hesabını sorduğumuz kişilerin eline haklı bir itiraz veririz. (Reuters, 11 Kasım 2026.)

Bizim ihtiyacımız olan, büyük rakamlarla heyecan üretmekten ziyade hangi varlığın gerçekten mevcut olduğunu, hangisinin hangi değerden satılabileceğini ve yatırımcının eline ne geçeceğini öğrenmek… Burada basit bir örnek vereyim, mekanizmayı açıklama adına.

Bir fondaki hisselerin ekran fiyatı sürekli yükseliyor olsun. Fonun değeri de kâğıt üzerinde büyür ama yatırımcı parasını istediğinde o hisseleri aynı fiyattan satamıyorsanız, ekranda görünen servetin tamamını nakde çeviremezsiniz. Fiyat oluşumu ayrıca yapay işlemlerle etkilenmişse, mesele daha da ağırlaşır.

İşte bu yüzden soruyu yalnızca “Para nereye gitti?” diye sormayacağız, “Varlıklar hangi yöntemle değerlendi, işlemler kimler arasında gerçekleşti, kim hangi tarihte çıkış yaptı?” diye de soracağız.

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107. maddesindeki işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı düzenlemesi, fiyat ve alım satım hakkında yanıltıcı izlenim oluşturmayı hedefleyen işlemlere ilişkindir. SPK’nin açıklaması da tek başına olağan görünen işlemlerin, birlikte ve belirli bir amaçla yapıldığında farklı bir hukuki nitelik kazanabileceğini anlatıyor. (SPK, tarihsiz, m. 107/1 açıklaması.)

Demek ki sadece tek tek dekontlara bakmak yetmez, işlemlerin birbirleriyle ilişkisi de dikkate alınmalı; hangi hesap aldı, karşısında kim sattı, fonun parası hangi varlığa gitti, işlemden kim yararlandı?

Bir başka kritik soru da şu: Olası bir zarardan kim, hangi bilgiye dayanarak kurtuldu? Çünkü hukuki inceleme kazanç elde edenler yanında koşulları varsa zarardan korunarak menfaat sağlayanları da dikkate alır. Buradan hiç kimse hakkında peşin suçlama çıkarmıyorum; incelenmesi gereken kayıtları tarif ediyorum. (SPK, tarihsiz, m. 107/1 açıklaması.)

Kavcıoğlu’nun savunmasına gelelim: BDDK’nin fon işiyle ilgisi bulunmadığını söylüyor. Bu savunmanın hukuken araştırılması gereken bir tarafı var. Fonlarla ilgili düzenleme ve denetim ile bankacılık alanındaki yetkiler aynı şey değil. Her kurumu her işlemden sorumlu tutamayız. (DW Türkçe, 11 Kasım 2026.)

Ama kurumların görevleri farklı diye, aralarındaki ilişkiler inceleme dışında bırakılamaz. Fon kriziyle bağlantılı banka izinleri, kredi arayışları veya kurumlar arası görüşmeler tartışılıyorsa, her işlemi kendi yetki zinciri içinde araştırırsınız. Dosya hangi kuruma ne zaman gitti? Kim görüş bildirdi? Hangi risk görüldü? Hangi gerekçeyle izin verildi veya verilmedi?

Kavcıoğlu’nun açıklamalarında banka izinleri ve kriz dönemindeki görüşmeler de yer alıyor. O hâlde kamuoyunun önüne yalnızca “Bizim ilgimiz yok” cümlesi ile gelinemez, doğrulanabilir bir işlem kronolojisi konulmalı. Savunmayı sınamanın yolu budur. (DW Türkçe, 11 Kasım 2026.)

Şimdi siyasi sorumluluğa bakalım:

Kavcıoğlu, AK Parti milletvekilliğinin ardından Erdoğan tarafından 2021’de Merkez Bankası Başkanlığına, 2023’te de BDDK Başkanlığına getirilmişti. Burada atamayı yapan siyasi makam bellidir. (YetkinReport, 11 Kasım 2026.)

Bu atamalar Erdoğan’ın herhangi bir mali suçu bildiğini veya işlediğini kanıtlamasa da bu kadroları seçmenin, görevde tutmanın ve denetim düzeninin sonuçları hakkında açıklama yapmanın siyasi sorumluluğu vardır.

Benim tek merkezde yoğunlaşan yönetim anlayışına temel itirazım burada: Başarı açıklanırken bütün payı liderliğe yazıp, ağır bir sorun çıktığında sorumluluğu alt kademelere bırakamazsınız. Yetkiyi topluyorsanız, hesabı da üstlenirsiniz.

Erdoğan’a sorulması gereken soru açıktır: Atadığınız yöneticilerin görev yaptığı bu sistemde risklerin büyümesini önleyecek güvenceler yeterli miydi? Değilse, neden değildi ve şimdi neyi değiştireceksiniz?

Bu soruyu sormak için bir ceza mahkemesinin kararını beklemek gerekmiyor. Çünkü ceza sorumluluğu başka, kamu yönetiminde hesap verme başka. Anayasa’nın masumiyet karinesi herkesi korur; Kavcıoğlu’nu da korur, tutuklanan diğer kişileri de… Ancak bu güvence, kamu yöneticisini eleştiriden ve görevlerinin hesabını vermekten muaf tutmaz. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 38.)

Bir de soruşturmanın nasıl yürütüldüğüne bakarsak: Bir soruşturmanın ciddiyeti yalnızca tutuklananların sayısıyla ölçülmez; delilin nasıl toplandığıyla, aynı durumdaki kişilere aynı ölçünün uygulanıp uygulanmadığıyla ve para akışının ne kadar açıklanabildiğiyle değerlendirilir.

Çok sayıda tutuklama yapılsa da temel para hareketleri açıklanamazsa vatandaşın sorusu cevapsız kalır. Tersine, daha az kişi hakkında işlem yapılarak da sağlam delile dayanan bir dosya kurulabilir. Adaletin ölçüsü rakam yarışı değildir zira…

Bu nedenle bağımsız bir Meclis araştırması, ilgili denetim belgelerinin kişisel veriler korunarak incelenmesi ve yatırımcıya düzenli bilgi verilmesi gerektiğini düşünüyorum. Ceza soruşturmasıyla kamu denetimi birbirinin yerine geçirilmemeli.

Medya açısından da aynı özeni göstermeliyiz. Aynı açıklama on ayrı internet sitesinde yayımlandığında, elimizde on bağımsız doğrulama bulunmuyor; tek açıklamanın on kez tekrarı bulunuyor. Açıklamanın arkasındaki belgeyi arıyoruz.

Bu dosyanın özellikle üç tarihini görmek istiyorum: İlk riskin fark edildiği tarih, ilgili kurumun haberdar edildiği tarih ve fiilen müdahale ettiği tarih. Bu tarihler arasında bir gecikme varsa nedeni araştırılmalı. O sırada bazı yatırımcılar çıkmış, başkaları içeride kalmışsa işlem kayıtları karşılaştırılmalı. Fakat kayıtları görmeden “Birileri kesin kurtarıldı” diyemeyiz. Sorumlu gazetecilik de hukuk da tam burada başlar: İddiayı saklamadan, kanıtın önüne geçmeden.

Vatandaşın durumunu da unutmayalım: Enflasyon karşısında birikimini korumaya çalışan herkes profesyonel finans uzmanı değil. Ayrıca yüksek getiri aramak, her türlü riski doğru değerlendirmek demek de değil. Ancak yatırımcının risk almış olması, varsa aldatılmayı veya denetim eksikliğini meşrulaştırmaz.

Öte yandan her yatırım kaybının devlet tarafından karşılanacağı da vaat edilemez. Gerçek zarar, sorumluluk ve tahsil imkânı ayrı ayrı belirlenmek zorunda. Vatandaşın ihtiyacı; yeni bir boş vaatlerden ziyade hesabının durumunu anlayabileceği açık bilgi.

Nitekim SPK, daha iki gün önce, bu fonlardaki yatırımcılara “Ödemeyi hızlandırırız, öncelik sağlarız” diyerek menfaat sağlamaya çalışanlar konusunda uyarıda bulundu. İnsanlar birikimlerine ulaşmayı beklerken ikinci kez hedef alınıyor. Böyle vaatlerle para isteyenlere güvenmeyin. (SPK, 9 Kasım 2026.)

Ben bu dosyada üç somut sonuç görmek istiyorum:

Birincisi, para ve işlem akışının delilleriyle ortaya çıkarılması.

İkincisi, suç isnatlarının yanında kurumların ve siyasi yönetimin sorumluluğunun da açıklanması.

Üçüncüsü, yatırımcının hangi varlıktan, hangi sırayla, ne ölçüde ödeme alabileceğinin anlaşılır biçimde duyurulması.

Bunlar yapılmadan yeni bir başkan atanması, sorunun çözüldüğünü göstermez… Kavcıoğlu görevinden ayrılsa da denetimin neden yetersiz kaldığı açıklanmazsa, aynı sorun başka isimlerle yeniden karşımıza çıkacaktır.

Hesap sormak için hakaret etmeye ihtiyacımız yok, suçlu ilan etmek için acele etmeye de… Belgeleri, tarihleri, para hareketlerini ve kararları yan yana koymak yeter. Kamu görevi, sizi atayan kişiye teşekkür ederek kapanan bir hesap değildir. O hesabın alacaklısı, vatandaştır.

Kaynakça:

– Reuters (2026), “Turkish banking watchdog chairman says he submitted resignation to Erdogan”, 11 Kasım. https://www.reuters.com/world/middle-east/turkish-banking-watchdog-chairman-says-he-submitted-resignation-erdogan-2026-11-11/

– CNBC-e / Anadolu Ajansı (2026), “Fon soruşturmasında 3 isim tutuklandı: Eski Takasbank Genel Müdürü de listede”, 11 Kasım. https://www.cnbce.com/haberler/fon-sorusturmasinda-3-isim-tutuklandi-eski-takasbank-genel-muduru-de-listede-h41523

– SPK (2026), “Tasfiye Konusu Fonlardaki Yatırımcı Sayısına İlişkin Açıklama”, 23 Eylül. https://www.spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2026/tasfiye-konusu-fonlardaki-yatirimci-sayisina-iliskin-aciklama

– SPK (tarihsiz), “İşlem Bazlı Piyasa Dolandırıcılığı”, 6362 sayılı Kanun m. 107/1 açıklaması. https://spk.gov.tr/yatirimcilar/sermaye-piyasasinda-piyasa-dolandiriciligi-manipulasyon/islem-bazli-piyasa-dolandiriciligi

– DW Türkçe (2026), “BDDK Başkanı istifa etti: Kavcıoğlu açıklamasında ne dedi?”, 11 Kasım. https://amp.dw.com/tr/bddk-başkanı-şahap-kavcıoğlu-fon-soruşturması-ve-iddialar-sonrası-istifa-etti/a-79915939

– YetkinReport (2026), “Çember daralıyor: Kavcıoğlu BDDK’yı bıraktı. Yeni tutuklamalar var”, 11 Kasım. https://yetkinreport.com/2026/11/11/cember-daraliyor-kavcioglu-bddkyi-birakti-yeni-tutuklamalar-var/

– Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982), m. 38, Anayasa Mahkemesi mevzuat sayfası. https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/?v=1.0.22

– SPK (2026), “Fon Yatırımcılarına Yönelik Dolandırıcılık Amaçlı Girişimlere İlişkin Uyarı”, 9 Kasım. https://www.spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2026/fon-yatirimcilarina-yonelik-dolandiricilik-amacli-girisimlere-iliskin-uyari